Elazığ İhracatta Malatya'yı Geride Bıraktı: Bölgenin Ekonomik Dengeleri Değişiyor Mu?
MALATYA – Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından açıklanan 2026 yılının ilk altı ayına ilişkin ihracat verileri, Doğu Anadolu'nun ekonomik dengelerini yeniden tartışmaya açtı. Yıllardır bölgenin üretim ve ihracat merkezi olarak gösterilen Malatya, ilk altı aylık ihracatta Elazığ'ın gerisinde kaldı. Verilere göre Elazığ 249 milyon 515 bin dolarlık ihracata ulaşırken, Malatya'nın ihracatı 150 milyon 756 bin dolar olarak gerçekleşti. Yaklaşık 99 milyon dolarlık fark, şehir ekonomisinin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin önemli soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Malatya, sahip olduğu nüfus, sanayi altyapısı, organize sanayi bölgeleri, üretim kapasitesi ve dünyanın en önemli kuru kayısı üretim merkezi olmasına rağmen ihracatta Elazığ'ın gerisinde kaldı. Ortaya çıkan tablo, yalnızca rakamlardan ibaret görülmüyor; aynı zamanda şehrin üretim gücü, yatırım ortamı ve ekonomik dönüşüm sürecinin de yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Uzun yıllardır kayısı başta olmak üzere gıda, tekstil, makine, metal, mobilya ve inşaat sektörlerinde bölgenin en güçlü şehirlerinden biri olan Malatya'nın, ihracatta bu seviyede gerilemesi dikkat çekiyor. Özellikle 6 Şubat depremlerinin ardından üretim tesislerinde yaşanan kayıplar, sanayi işletmelerinin karşılaştığı finansman sorunları, iş gücü kaybı ve üretimde yaşanan aksaklıkların ihracat rakamlarına doğrudan yansıdığı değerlendiriliyor.
Ancak uzmanlara göre tabloyu yalnızca depremle açıklamak mümkün değil. Malatya'nın ihracat yapısının büyük ölçüde kuru kayısı ve belirli sektörlere bağlı olması, şehrin küresel piyasalardaki dalgalanmalara karşı daha kırılgan hale gelmesine neden oluyor. Kayısı üretiminde yaşanan rekolte kayıpları, don olayları ve uluslararası fiyat değişimleri de toplam ihracat rakamlarını önemli ölçüde etkiliyor.
Öte yandan Elazığ ise son yıllarda özellikle madencilik sektöründe yakaladığı ivmeyle dikkat çekiyor. Krom cevheri, mermer, doğal taş, bakır ve diğer maden ürünlerinin ihracatında yaşanan artış, ilin dış ticaret rakamlarını önemli ölçüde yükseltti. Dünya piyasalarında doğal taş ve maden ürünlerine yönelik talebin artmasıyla birlikte Elazığ'ın ihracat performansı da yükselişe geçti. Mayıs ayı verileri incelendiğinde Elazığ ihracatının büyük bölümünün madencilik sektöründen sağlandığı görülüyor.
Ekonomistler, iki şehir arasındaki yaklaşık 99 milyon dolarlık ihracat farkının tesadüfi olmadığını belirtiyor. Malatya'nın mevcut üretim gücünü koruyabilmesi ve yeniden bölgenin ihracat lokomotifi haline gelebilmesi için ihracatın çeşitlendirilmesi, katma değeri yüksek sektörlere yönelinmesi, teknoloji ve sanayi yatırımlarının artırılması gerektiği ifade ediliyor.
Açıklanan rakamlar, Malatya'nın sahip olduğu potansiyele rağmen ekonomik anlamda önemli bir eşikte bulunduğunu gösteriyor. Daha fazla nüfusa, daha büyük organize sanayi bölgelerine ve Türkiye'nin en önemli tarımsal ihracat ürünlerinden biri olan kuru kayısıya sahip olmasına rağmen Elazığ'ın gerisinde kalması, şehirde yeni bir ekonomik vizyonun gerekliliğini de gündeme taşıyor.
Şimdi cevap bekleyen en önemli soru ise şu: Malatya, sahip olduğu üretim gücü ve potansiyeli yeniden harekete geçirerek ihracatta eski lider konumuna dönebilecek mi, yoksa Elazığ'ın yükselişi bölgedeki ekonomik dengelerin kalıcı olarak değiştiğinin ilk işareti mi olacak?
Önümüzdeki aylarda açıklanacak ihracat verileri bu sorunun cevabını daha net ortaya koyacak. Ancak bugün açıklanan rakamlar, Malatya'nın yalnızca deprem sonrası yeniden inşa sürecini değil, ekonomik kalkınma modelini de yeniden gözden geçirmesi gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.
