Dünya kayısı başkenti Malatya'da hasat sezonunun başlamasıyla birlikte yıllardır sürdürülen "patik" mesaisi yeniden mahalle sokaklarına taşındı. Sabahın ilk ışıklarıyla kapılarının önünde kayısı çekirdeği çıkaran yüzlerce kadın, bir yandan aile bütçesine katkı sağlamaya çalışırken, diğer yandan zabıta ekiplerinin uyarıları nedeniyle işlerini sürdürememe endişesi yaşıyor.
Özellikle Battalgazi ilçesine bağlı İskender Mahallesi başta olmak üzere birçok mahallede her yaz kurulan geçici çalışma alanları, bu yıl yapılan şikâyetler nedeniyle yeniden tartışma konusu oldu.
Sabah 4'te Başlayan Ekmek Mesaisi
Kayısı hasadıyla birlikte kadınların mesaisi de gün doğmadan başlıyor. Bahçelerden getirilen yaş kayısılar mahallelere ulaştırılıyor, kadınlar ise saatler boyunca meyvenin çekirdeğini çıkararak kurutmalık kayısı üretimine katkı sunuyor.
Kasa başına yaklaşık 150 lira kazanan kadınlar için bu iş, yalnızca birkaç haftalık sezonluk bir çalışma değil; birçok evin mutfak masrafını karşılayan önemli bir gelir kapısı.
Yaz tatilindeki öğrenciler de ailelerine destek olmak veya kendi okul harçlıklarını çıkarmak için anneleriyle birlikte çalışıyor.
Bir Meslekten Çok Bir Mahalle Kültürü
Malatya'da "patik" işi sadece ekonomik bir faaliyet olarak görülmüyor. Yıllardır özellikle çevreyolu altındaki mahallelerde sürdürülen bu çalışma, hasat döneminin geleneksel görüntülerinden biri olarak kabul ediliyor.
Kadınlar hem üretim zincirinin önemli bir halkasını oluşturuyor hem de evlerinden uzaklaşmadan gelir elde etme imkânı buluyor.
Geçtiğimiz yıl yaşanan zirai don nedeniyle ürün azlığı yüzünden çalışamadıklarını hatırlatan mahalle sakinleri, bu yıl kayısının yeniden bereket getirmesini umut ederken zabıta uyarılarıyla karşılaşmalarının morallerini bozduğunu söylüyor.
Zabıta Uyardı, Endişe Başladı
İddiaya göre mahallede yapılan şikâyetlerin ardından bölgeye gelen zabıta ekipleri, kaldırımlarda ve yol kenarlarında patik yapılmaması yönünde uyarıda bulundu. Kurallara uyulmaması halinde idari işlem uygulanabileceğinin belirtilmesi, kadınlar arasında tedirginliğe neden oldu.
Çalışanlar, kamu düzeninin korunmasına karşı olmadıklarını ancak geçimlerini sağlayabilecekleri makul bir çözüm beklediklerini dile getiriyor.
"Ceza Değil, Çözüm İstiyoruz"
Kadınların ortak talebi ise oldukça net.
Yaklaşık iki ay süren kayısı sezonunda kendilerine anlayış gösterilmesini isteyen mahalle sakinleri, eğer sokaklarda çalışmaları uygun görülmüyorsa belediyelerin geçici üretim alanları oluşturmasını talep ediyor.
Kadınlar, "Kimsenin yolunu kapatmak ya da çevreyi rahatsız etmek istemiyoruz. Çocuklarımızın rızkı için çalışıyoruz. Ceza yazılmasını değil, bize uygun bir yer gösterilmesini istiyoruz." diyerek çağrıda bulunuyor.
Sorun Yasakla mı Çözülür, Planlamayla mı?
Malatya ekonomisinin simgesi olan kayısının sofralara ulaşmasında binlerce mevsimlik emekçinin alın teri bulunuyor. Bu zincirin önemli halkalarından biri olan patik işi de özellikle dar gelirli aileler için sezonluk bir istihdam alanı oluşturuyor.
Uzmanlara göre burada temel mesele yalnızca kaldırımların kullanılması değil; üretim devam ederken kamusal düzenin de korunabileceği ortak bir model oluşturulması. Belediyelerin belirleyeceği geçici çalışma alanları veya sezonluk uygulamalar hem vatandaşın mağduriyetini önleyebilir hem de şehir düzenini koruyabilir.
Hem Düzen Hem Emek Korunabilir
Kayısı sezonu yılda yalnızca birkaç hafta sürüyor. Bu süreçte üreticinin, işçinin ve mahalle sakinlerinin beklentilerini dengeleyecek çözümler geliştirilmesi, hem Malatya'nın en önemli tarımsal ürününe katkı sağlayacak hem de yüzlerce ailenin geçim mücadelesine destek olacaktır.
Bu nedenle tartışmanın odağında yalnızca "ceza" değil, üretimi ve emeği koruyan sürdürülebilir bir çözümün nasıl oluşturulacağı sorusu yer alıyor.
