TOKİ'nin Yeşilyurt İkizce'de açık satış kapsamında satışa sunduğu konutlar beklenen ilgiyi görmedi. Kurasız ve herkesin başvurusuna açık olarak satışa çıkarılan yüzlerce daire, aylar geçmesine rağmen alıcı bulmakta zorlandı.
Resmi Veriler Dikkat Çekiyor
TOKİ'nin güncel açık satış listelerine göre Yeşilyurt İkizce'de;
- Etapta 102,
- Etapta 158,
- Etapta 63,
- Etapta 240,
- Etapta 151
olmak üzere toplam 714 konut satışa sunuldu.
Ancak resmi satış ekranındaki verilere göre bu konutlardan yalnızca yaklaşık 35-36'sı satılırken, 678'in üzerinde konut hâlâ satış listesinde yer alıyor.
Bu da yaklaşık yüzde 5'lik bir satış oranına işaret ediyor.
Deprem sonrası büyük konut ihtiyacının bulunduğu bir şehirde bu rakamlar, dikkat çekici bir ekonomik tabloyu ortaya koyuyor.
Konut Mu Fazla, Alım Gücü Mü Yetersiz?
İlk bakışta bu tablo "Malatya'da konut ihtiyacı kalmadı" şeklinde yorumlanabilir.
Oysa sektör temsilcileri bunun tam tersini söylüyor.
Malatya'da hâlâ ciddi bir konut ihtiyacı bulunuyor.
Ancak vatandaşın büyük bölümü milyonlarca liralık yeni bir borcun altına girecek ekonomik gücü kendisinde göremiyor.
Deprem sonrası birçok aile;
- iş yerini kaybetti,
- gelirinde ciddi düşüş yaşadı,
- birikimlerini yeniden hayat kurmak için harcadı,
- ekonomik belirsizlik nedeniyle uzun vadeli borçlanmaktan kaçınmaya başladı.
Dolayısıyla talep olmasına rağmen satın alma gerçekleşmiyor.
Peşinat Tek Başına Bir Engel
Açık satış kapsamındaki 3+1 dairelerin fiyatları bulunduğu kata ve konumuna göre yaklaşık 3,6 milyon TL ile 4,5 milyon TL arasında değişiyor.
Bu da vatandaşın öncelikle yaklaşık 900 bin TL ile 1 milyon 125 bin TL arasında peşinat ödemesi gerektiği anlamına geliyor.
Peşinatın ardından başlayan uzun vadeli ödeme sürecinde ise borçların memur maaş katsayısına göre belirli dönemlerde güncellenmesi, birçok aile açısından geleceği öngörmeyi zorlaştırıyor.
Ekonomistler, yüksek enflasyon dönemlerinde değişken ödeme sistemlerinin vatandaşın borçlanma kararını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
"Ev Beğenmiyorlar" Yorumu Gerçeği Yansıtmıyor
Kamuoyunda zaman zaman dile getirilen "Vatandaş evleri beğenmiyor" değerlendirmesinin de sahadaki tabloyla örtüşmediği belirtiliyor.
Emlak sektöründe faaliyet gösteren birçok isim, vatandaşların asıl çekincesinin fiyat ve ödeme koşulları olduğunu ifade ediyor.
Birçok depremzede, hak sahipliği kapsamında teslim edilecek afet konutunu beklemeyi ya da yerinde dönüşüm projelerini tercih etmeyi daha güvenli görüyor.
İkizce'nin Gelişim Süreci de Tercihleri Etkiliyor
Yeşilyurt İkizce, Malatya'nın gelecekteki önemli yerleşim merkezlerinden biri olarak planlanıyor.
Bununla birlikte vatandaşların kararını etkileyen bazı faktörler de bulunuyor.
Özellikle;
- şehir merkezine ulaşım,
- toplu taşıma imkanları,
- okul ve sağlık hizmetlerinin tam kapasiteye ulaşmamış olması,
- ticari alanların henüz istenilen seviyede oluşmaması
bazı ailelerin beklemeyi tercih etmesine neden oluyor.
Bölgenin zamanla daha yaşanabilir hale geleceği öngörülse de, bugün ev satın alacak vatandaş ilk günden karşılaşacağı yaşam koşullarını da değerlendiriyor.
Bu Konutlar Afet Konutu Değil
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri de kamuoyundaki bilgi kirliliği.
Açık satış kapsamında satılan bu konutlar, hak sahiplerine teslim edilen afet konutlarından farklı.
Hak sahipliği kapsamındaki konutlarda devletin sağladığı uzun vadeli ödeme kolaylıkları ve destekler bulunurken, açık satış kapsamındaki daireler normal satış şartlarıyla alıcıya sunuluyor.
Bu nedenle iki uygulamanın birbirine karıştırılmaması gerekiyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Ekonomi ve gayrimenkul çevrelerine göre ortaya çıkan tablo, deprem bölgesinde yeni bir gerçeği işaret ediyor.
Artık mesele yalnızca yeni konut üretmek değil.
Üretilen konutlara vatandaşın ulaşabileceği finansman modelleri geliştirmek gerekiyor.
Daha düşük peşinat, gelir seviyesine uygun ödeme planları, sabit taksit seçenekleri ve ilk yıllarda ödeme kolaylığı sağlayacak modellerin satışları artırabileceği değerlendiriliyor.
Malatya'da bugün yaşanan tablo yalnızca bir emlak haberi değil, deprem sonrası ekonomik toparlanmanın da önemli bir göstergesi.
Bir tarafta milyarlarca liralık yatırımlarla inşa edilen modern konutlar…
Diğer tarafta ise işini, gelirini ve birikimini kaybetmiş; geleceğini yeniden kurmaya çalışan vatandaşlar…
TOKİ'nin açık satış listelerinde hâlâ yüzlerce konutun alıcı bekliyor olması, deprem bölgesindeki asıl sorunun artık konut üretimi değil, finansmana erişim olduğunu gösteriyor.
Deprem sonrası yeniden yapılanma sürecinde başarı, yalnızca yeni binalar inşa etmekle değil; o binaların kapısını açabilecek ekonomik şartları oluşturmakla mümkün olacak. Çünkü Malatya'da bugün asıl eksik olan anahtar değil, o anahtarı çevirecek ekonomik güç.
