Sayıştay Başkanlığının Malatya Büyükşehir Belediyesi 2025 Yılı Denetim Raporu, belediyenin mali yapısı ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin çarpıcı tespitleri ortaya koydu. Belediyenin borç stokunun yasal sınırı yaklaşık 2 milyar 955 milyon lira aştığı, vadesinde ödenemeyip yeniden yapılandırılan banka kredilerinin 2 milyar 951 milyon liralık ek mali yük oluşturduğu belirlendi. MOTAŞ'a 835 milyon liralık gelir desteğinin nesnel kriterler belirlenmeden aktarıldığı, 605 milyon liraya satın alınan 91 iş yerinden 60'ının sözleşmesiz kullanıldığı, 31'inin ise atıl bırakıldığı tespit edildi. Raporda 25 ayrı denetim bulgusuna yer verilirken, belediyenin yatırım harcamaları ve mali performansı da mercek altına alındı.
Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Ekim 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan Malatya Büyükşehir Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, belediyenin mali yönetiminden borçlanma politikalarına, şirketlere aktarılan kaynaklardan taşınmazların kullanımına kadar birçok alanda dikkat çeken bulguları gün yüzüne çıkardı.
74 sayfalık raporda, mali tabloların güvenilirliğini etkileyen 4, diğer mali ve idari uygulamalara ilişkin 21 olmak üzere toplam 25 denetim bulgusu yer aldı.
Borçlanmada Yasal Sınır 2,9 Milyar Lira Aşıldı
Sayıştayın en dikkat çekici tespitlerinden biri Malatya Büyükşehir Belediyesinin borçlanma işlemlerine ilişkin oldu.
Rapora göre belediyenin 2025 yılı için yasal borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin lira olarak hesaplandı. Ancak yıl sonu itibarıyla toplam borç stoku 16 milyar 305 milyon 32 bin liraya ulaştı.
Böylece belediyenin borçlanma sınırını tam 2 milyar 955 milyon 505 bin lira aştığı belirlendi.
Sayıştay, borçlanma limitinin yalnızca 2025 yılında değil, 2023 ve 2024 yıllarında da aşıldığını tespit etti.
Raporda, 2024 yılında borçlanma limitinin 7 milyar 792 milyon lira olmasına karşılık borç stokunun 17 milyar 222 milyon liraya ulaştığı bilgisine yer verildi.
Belediye yönetimi ise 2025 yılı borç stokunun yüzde 87,17'sinin kamu bankalarına olan kredi borçlarından oluştuğunu, kredilerin önemli bölümünün 2023 yılının son çeyreğinde kullanıldığını bildirdi.
Mevcut gelirlerle kredi taksitlerinin karşılanamadığını belirten belediye, gider kontrolü, tasarruf ve gelir artırıcı tedbirlerle borç stokunun düşürülmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı.
Kredi Borçlarının Mali Yükü 2,9 Milyar Lira Arttı
Sayıştay denetiminde, belediyenin kullandığı banka kredilerinin vadelerinde ödenememesi nedeniyle oluşan ek finansman yükü de ortaya çıktı.
Raporda, başlangıçta 3 milyar 62 milyon lira anapara ve 8 milyar 199 milyon lira faiz yükü bulunan 30 ayrı kredinin taksitlerinin zamanında ödenemediği belirlendi.
Bu kredilerin farklı tarihlerde yeniden yapılandırılması sonucunda, 31 Aralık 2025 itibarıyla toplam anapara ve faiz yükünün 14 milyar 213 milyon liraya yükseldiği tespit edildi.
Sayıştay, başlangıçtaki toplam geri ödeme yüküne kıyasla belediyenin 2 milyar 951 milyon 467 bin liralık ek mali yükümlülük altına girdiğini açıkladı.
Raporda ayrıca kullanılan kredilerin büyük bölümünün belediyenin cari giderlerinde değerlendirildiğine dikkat çekildi.
Bu durum, geçmiş dönemlerden devreden borçların belediyenin bugünkü mali hareket alanını daralttığını ve yeni hizmetler için kullanılabilecek kaynaklar üzerinde baskı oluşturduğunu ortaya koydu.
605 Milyon Liraya Alınan 91 Dükkândan Gelir Elde Edilemedi
Sayıştay raporunda Dünya Kayısı Ticaret Merkezi'ndeki iş yerlerine ilişkin tespitler de dikkat çekti.
Belediyenin 2023 yılında kredi kullanarak KDV dahil 605 milyon 658 bin liraya satın aldığı 91 iş yerinin 60'ının herhangi bir ihale ve yasal kira sözleşmesi olmadan kullanıldığı belirlendi.
Kalan 31 iş yerinin ise satın alındığı tarihten itibaren atıl durumda bırakıldığı tespit edildi.
Sayıştay, milyonlarca liralık kredi kullanılarak satın alınan taşınmazların gelir getirici şekilde değerlendirilmemesini kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı açısından eleştirdi.
Belediye yönetimi, sözleşmesiz kullanılan 60 taşınmaza ilişkin ecrimisil işlemlerinin başlatıldığını, yerinde tespitler yapıldığını ve tahliye amacıyla gerekli tebligatların gönderildiğini bildirdi.
MOTAŞ'a 835 Milyon Liralık Destekte Kriter Eksikliği
Malatya Büyükşehir Belediyesinin ulaşım şirketi MOTAŞ'a aktardığı kaynaklar da Sayıştay denetiminde önemli yer tuttu.
Raporda, MOTAŞ'a 2025 yılı içerisinde toplam 835 milyon liralık gelir desteği sağlandığı belirtildi.
Ancak bu ödemeler yapılırken mevzuatta yer alan nüfus, hat uzunluğu ve yolcu sayısı kriterleri üzerinden hangi hatlara ne kadar destek verileceğine ilişkin nesnel ve ölçülebilir bir hesaplama yapılmadığı tespit edildi.
Sayıştay, uygulamanın ücretsiz veya indirimli yolcu taşımacılığına ilişkin somut verilere dayandırılmadığını, şirketin faaliyet zararının dolaylı olarak karşılanması niteliği taşıdığını değerlendirdi.
Belediye yönetimi ise desteğin şehir içi ulaşımın kesintisiz sürdürülmesi, deprem sonrasında oluşan yeni ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması ve ücretsiz veya indirimli taşımacılığın devam ettirilmesi amacıyla sağlandığını açıkladı.
Gelir desteğinin mevzuattaki ölçütlere göre yeniden düzenlenmesi için çalışma başlatıldığı da bildirildi.
Belediye Taşınmazları Şirketlere İhalesiz Verildi
Sayıştay, Malatya Büyükşehir Belediyesinin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan bazı taşınmazların işletme haklarının ihale yapılmadan belediye şirketlerine devredildiğini belirledi.
Raporda, belediye şirketlerinin faaliyetlerini sürdürebilmesi amacıyla yapılan bu işlemlerin, mevzuatta öngörülen ihale ve yetki kurallarına uygun yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Taşınmazların işletme hakkının devredilmesinde şeffaflık, rekabet ve kamu yararı ilkelerinin gözetilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Ticari Plakalar İhale Yapılmadan Ve Süresiz Verildi
Denetimde ticari araç plakalarının kullanım haklarına ilişkin işlemlerde de mevzuata aykırılıklar tespit edildi.
Sayıştay, ticari plakaların kullanım haklarının ihale yapılmadan ve herhangi bir süre sınırı belirlenmeden tahsis edildiğini ortaya koydu.
Raporda, bu uygulamanın belediyenin gelir elde etme imkânlarını ve rekabet koşullarını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Ticari plaka kullanım haklarının ihale mevzuatı çerçevesinde ve belirli sürelerle verilmesi gerektiği vurgulandı.
Ruhsatsız Faaliyet Gösteren AVM Tespit Edildi
Sayıştay incelemesinde Malatya Büyükşehir Belediyesinin görev alanında bulunan bir alışveriş merkezinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği de belirlendi.
Raporda, ruhsatlandırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve ilgili mevzuat kapsamında gerekli denetimlerin yapılması gerektiği ifade edildi.
Doğrudan Temin Alımları Parçalara Bölündü
Sayıştay raporunda belediyenin bazı hizmet alımlarını doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde parçalara bölerek gerçekleştirdiği tespit edildi.
Denetimde 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı etkinlikleri için iki ayrı işlemle toplam 980 bin 600 lira artı KDV tutarında hizmet alındığı belirlendi.
30 Ağustos Zafer Bayramı etkinlikleri için iki ayrı doğrudan temin işlemiyle 1 milyon 274 bin 750 lira artı KDV harcama yapıldığı kaydedildi.
Deprem konutlarının teslim törenine ilişkin tanıtım materyallerinin satın alınması için ise toplam 1 milyon 248 bin 741 lira artı KDV tutarında iki ayrı alım gerçekleştirildi.
Sayıştay, aynı kapsamda değerlendirilebilecek bu ihtiyaçların parasal sınırların altında kalacak şekilde bölünerek aynı yüklenicilerden satın alınmasını ihale mevzuatına aykırı buldu.
Mali Tablolarda MASKİ Ve MOTAŞ Uyarısı
Denetimde Büyükşehir Belediyesi ile MASKİ arasındaki karşılıklı borç ve alacak kayıtlarının birbiriyle uyumlu olmadığı belirlendi.
Ayrıca MOTAŞ'ın borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilen belediye taşınmazlarının ilgili sermaye hesaplarına kaydedilmediği tespit edildi.
Belediye adına tapuda kayıtlı bazı taşınmazların değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı ve MASKİ ile ilçe belediyelerince Büyükşehir Belediyesine aktarılması gereken çevre temizlik vergisi paylarının yeterince takip edilmediği de rapora yansıdı.
Yapım İşlerinde Proje Ve Sigorta Eksiklikleri
Sayıştay, Büyükşehir Belediyesinin yürüttüğü bazı yapım işlerinde uygulama projelerine ilişkin hatalar bulunduğunu belirledi.
Bazı projelerde birden fazla değişiklik yapılması, ilk iş programlarının sözleşmedeki ödenek dilimlerine uygun hazırlanmaması ve iş artışı ile fiyat farkı ödemelerine rağmen bütün riskler sigorta poliçelerinin güncellenmemesi denetim bulguları arasında yer aldı.
Ayrıca bazı yapım işlerinde süre hesaplamalarına ilişkin mevzuata aykırı uygulamaların bulunduğu ifade edildi.
Bu eksikliklerin kamu yatırımlarının maliyet, süre ve sözleşme yönetimi açısından risk oluşturabileceği değerlendirildi.
8,5 Milyar Gelire Karşılık 8,9 Milyar Harcama
Sayıştay raporu ve belediyenin mali tablolarına göre Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı başlangıç bütçesi 13 milyar 500 milyon lira olarak belirlendi.
Ancak yıl sonunda net bütçe gelirleri 8 milyar 525 milyon 826 bin lirada kalırken, bütçe giderleri 8 milyar 891 milyon 445 bin lira olarak gerçekleşti.
Böylece belediye bütçesinde yaklaşık 365 milyon 619 bin liralık negatif gelir-gider farkı oluştu.
Gelir gerçekleşme oranı yüzde 63,15 seviyesinde kalırken, başlangıçta öngörülen gelir hedefinin yaklaşık 4 milyar 974 milyon liralık bölümü gerçekleşmedi.
Özellikle 5 milyar 730 milyon lira olarak tahmin edilen bağış ve yardım gelirlerinden yalnızca 248 milyon 604 bin lira tahsil edilmesi dikkat çekti.
Yatırımlara 2,6 Milyar Lira Harcandı
Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılında gerçekleştirdiği sermaye giderleri 2 milyar 659 milyon liraya ulaştı.
Bu tutar, belediyenin altyapı, tesis ve diğer yatırım niteliğindeki harcamalarına ayrılan kaynakların önemli büyüklüğe ulaştığını ortaya koydu.
Ancak yıl içerisinde sermaye giderleri için ayrılan 5 milyar 117 milyon liralık toplam ödeneğin yaklaşık yüzde 52'si kullanıldı.
Mal ve hizmet alımlarına 4 milyar 39 milyon lira, cari transferlere 1 milyar 123 milyon lira, personel giderlerine 549 milyon lira ve bütçe kapsamında faiz giderlerine 230 milyon lira harcandı.
Bu veriler, belediyenin bir taraftan yatırımlarını sürdürdüğünü, diğer taraftan mevcut borçlar ve cari hizmet giderleri nedeniyle önemli bir mali yük taşıdığını gösterdi.
Bilançoda 48 Milyar Liralık Varlık
Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı bilançosunda toplam varlık büyüklüğü 48 milyar 22 milyon lira olarak kaydedildi.
Belediyenin maddi duran varlıkları 44 milyar 604 milyon liraya, öz kaynakları ise 31 milyar 444 milyon liraya ulaştı.
Buna karşılık kısa vadeli yabancı kaynaklar 5 milyar 646 milyon lira, uzun vadeli yabancı kaynaklar ise 10 milyar 931 milyon lira olarak yer aldı.
Belediyenin yıl sonu banka hesabında 559 milyon lira bulunurken, dönen varlıkları 2 milyar 268 milyon lira seviyesinde gerçekleşti.
Kısa vadeli yükümlülüklerin dönen varlıkları aşması, belediyenin likidite ve borç ödeme kapasitesi açısından dikkat çeken bir mali gösterge oldu.
Öte yandan faaliyet sonuçları tablosunda enflasyon düzeltmesi dahil 12 milyar 154 milyon liralık olumlu faaliyet sonucu yer aldı. Ancak bu muhasebe sonucu, belediyenin nakit fazlası verdiği veya borç yükünün ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Sayıştaydan Mali Disiplin Ve Kamu Kaynakları Uyarısı
Sayıştay Başkanlığı, Malatya Büyükşehir Belediyesinin borçlanma sınırlarına uyulması, banka kredilerinden kaynaklanan finansman yükünün azaltılması, belediye şirketlerine yapılan ödemelerin nesnel kriterlere bağlanması ve taşınmazların kamu yararına uygun değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Raporda ayrıca katı atık yönetimi, hafriyat denetimleri, kazı gelirlerinin muhasebeleştirilmesi, şirketlerin sorumluluğundaki bakım ve onarım harcamalarının belediye tarafından karşılanması, vekâleten görevlendirmeler ve yatırım avanslarının mahsubuna ilişkin eksikliklere dikkat çekildi.
Büyükşehir Belediyesi yönetimi, çeşitli bulgulara verdiği cevaplarda deprem sonrası oluşan ihtiyaçları, geçmiş dönem borçlarını ve hizmetlerin kesintisiz yürütülmesi zorunluluğunu gerekçe gösterirken, eksikliklerin giderilmesine yönelik çalışmaların başlatıldığını bildirdi.
Sayıştayın 25 ayrı bulgusu, Malatya Büyükşehir Belediyesinin yüksek tutarlı yatırımlarına ve geniş varlık büyüklüğüne rağmen özellikle borçlanma, mali disiplin, ihale süreçleri, belediye şirketlerine aktarılan kaynaklar ve taşınmaz yönetimi alanlarında ciddi yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
