Evrenin derinliklerinde 84 gizemli kaynak keşfedildi: Bilim insanları ne olduklarını çözemedi
NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi’nden elde edilen verileri inceleyen astronomlar, altı farklı galakside daha önce bu özellikleriyle bilinmeyen 84 gizemli kaynak tespit etti. “Hypersoft X-ray sources” adı verilen cisimlerin düşük enerjili X-ışınları yayarken güçlü ultraviyole ışınım üretmesi, bilim dünyasında yeni soruların kapısını araladı.
Uzayın derinliklerinde bilim insanlarının henüz tam olarak açıklayamadığı yeni bir kozmik yapı grubu ortaya çıktı.
NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi’nden yıllar içinde toplanan verileri yeniden inceleyen araştırmacılar, altı farklı galakside toplam 84 sıra dışı kaynak belirledi.
Araştırmacılar bu cisimlere “hypersoft X-ray sources”, yani “aşırı yumuşak X-ışını kaynakları” adını verdi.
Keşfin dikkat çekici tarafı ise bu kaynakların yalnızca sayıları değil, yaydıkları ışınımın özellikleri.
X-ışınları düşük, ultraviyole ışınımı güçlü
NASA’nın açıklamasına göre bu cisimler, Chandra’nın gözlemleyebildiği en düşük enerjili X-ışını aralığında belirgin şekilde görülüyor. Ancak enerji seviyesi biraz yükseldiğinde neredeyse ortadan kayboluyorlar.
Buna karşılık kaynakların güçlü miktarda ultraviyole ışınım ürettiği düşünülüyor.
Bilim insanları daha önce bu şekilde davranan toplu bir nesne sınıfıyla karşılaşmadıklarını belirtiyor. Bu nedenle araştırmacıların önündeki en önemli soru, bu kaynakların gerçekte ne olduğu.
Altı farklı galakside bulundu
84 gizemli kaynak, birbirinden farklı özelliklere sahip altı galakside tespit edildi.
Bunların arasında Dünya’ya en yakın büyük galaksilerden biri olan Andromeda Galaksisi (M31) ile Pinwheel Galaksisi (M101) de bulunuyor.
Diğer dört galaksi ise eliptik yapıya sahip.
Kaynakların hem genç yıldızların yoğun olarak bulunduğu bölgelerde hem de daha yaşlı yıldızların hakim olduğu alanlarda görülmesi, kökenleriyle ilgili araştırmayı daha da karmaşık hale getiriyor.
Kara delik mi, nötron yıldızı mı, beyaz cüce mi?
Astronomların şu anda kesin bir cevabı bulunmuyor.
Olasılıklar arasında, bir yıldızın başka bir yıldızla oluşturduğu ikili sistemler yer alıyor. Bu sistemlerde beyaz cüce, nötron yıldızı veya kara delik gibi yoğun bir cisim, eş yıldızından madde çekebiliyor.
Bu süreç normalde güçlü X-ışını kaynaklarının oluşmasına neden olabiliyor.
Ancak yeni keşfedilen cisimlerde görülen düşük enerjili X-ışınları ile güçlü ultraviyole ışınımının aynı anda ortaya çıkması, mevcut modellerle tam olarak açıklanamıyor.
Dolayısıyla bilim insanları, ellerindeki verilerin yeni bir kozmik sürecin ipucunu taşıyor olabileceğini düşünüyor.
Keşif iki büyük kozmik soruya ışık tutabilir
Araştırmanın önemi yalnızca yeni bir gök cismi sınıfının keşfedilmesiyle sınırlı değil.
Bilim insanları bu kaynakların, Tip Ia süpernovalarının nasıl oluştuğu ve galaksilerdeki gazın nasıl iyonlaştığı gibi uzun süredir araştırılan iki önemli konuya yeni bilgiler sağlayabileceğini düşünüyor.
Özellikle Tip Ia süpernovaları astronomi açısından büyük önem taşıyor. Bu patlamalar, evrendeki uzaklıkların ölçülmesinde kullanılan önemli araçlardan biri ve dolayısıyla evrenin genişlemesinin anlaşılmasına da katkı sağlıyor.
Asıl gizem şimdi başlıyor
İlginç olan noktalardan biri de bu 84 kaynağın aslında yeni gözlemlerle keşfedilmemiş olması.
Araştırmacılar, daha önce toplanmış ve kamuya açık hale getirilmiş Chandra verilerini yeniden inceleyerek bu kaynakları ortaya çıkardı. Yani bilim insanlarının yıllardır elinde bulunan veriler, farklı bir soruyla yeniden incelendiğinde daha önce fark edilmeyen bir kozmik popülasyonu ortaya çıkardı.
Araştırmacılar şimdi bu cisimlerin yapısını daha iyi anlayabilmek için yeni gözlemlere ihtiyaç duyuyor.
84 gizemli kaynak, evrende daha önce fark edilmeyen çok daha büyük bir nüfusun yalnızca görünen kısmı da olabilir.
Bilim dünyası için ise şimdilik en önemli soru aynı:
Bu gizemli kaynaklar tam olarak ne?
