Sayıştay MASKİ'deki Eksiklikleri Ortaya Koydu: 398 İşletmede Geçerli Atıksu İzni Yok, 184 Milyon TL'lik Vergi Payı Aktarılmamış

Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresinin 2025 yılı Sayıştay denetiminde, sanayi atıksularının kontrolünden kamu gelirlerinin tahsiline, belediyeler arası hesap uyuşmazlıklarından personel atamalarına kadar önemli eksiklikler belirlendi. Bazı sorunların önceki denetimlerden bu yana giderilmemiş olması dikkat çekti.

MALATYA – Sayıştay Başkanlığının Ekim 2026'da yayımladığı Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, kurumun mali yönetimi ve hizmet uygulamalarına ilişkin önemli tespitler içeriyor.

Raporda mali tabloları etkileyen bir bulgunun yanı sıra idari ve mali işlemlerle ilgili 20 ayrı bulguya yer verildi. Denetimlerde özellikle endüstriyel atıksu işletmelerinin denetlenmesi, kamu gelirlerinin tahsili, belediyelere aktarılması gereken vergi payları ve personel atamaları öne çıktı.

468 işletmenin yalnızca 70'inde geçerli izin belgesi var

Sayıştay denetiminde, 31 Aralık 2025 itibarıyla MASKİ'nin sorumluluk alanındaki 468 endüstriyel atıksu işletmesinden 388'inin Atıksu Bağlantı Kalite Kontrol İzin Belgesi bulunmadığı, 10 işletmenin ise belgesinin süresinin dolduğu tespit edildi.

Buna göre 398 işletmenin geçerli izin belgesi bulunmazken yalnızca 70 işletmenin gerekli belgeye sahip olduğu belirlendi. Bu durum, denetlenen işletmelerin yaklaşık yüzde 85'inin geçerli izin belgesi bulunmadığını gösteriyor.

MASKİ'nin denetim sürecindeki açıklamalarına göre 2025 yılında 56 izin belgesi düzenlendi. Kurum, 2026 yılı içerisinde belgelendirilen işletme sayısını artırmayı hedeflediğini bildirdi.

Atıksu denetimleri sınırlı kaldı

Raporda, 2025 yılı boyunca 468 işletmeden yalnızca 165'inin denetlendiği, toplam 205 denetim gerçekleştirildiği belirtildi.

Atıksu numunesi alınan işletme sayısı ise 25'te kaldı. Yıl boyunca toplam 35 numune alma işlemi yapıldığı kaydedildi.

Denetimlerde ayrıca endüstriyel atıksu üreten işletmelere yönelik atıksu arıtma bedeli dahil herhangi bir idari yaptırım tahakkuk ettirilmediği belirlendi.

Bu veriler, sanayi kaynaklı atıksuların kontrolünde izin, numune alma ve yaptırım süreçlerinin yeterliliği konusunda soru işaretleri oluşturdu.

Kaçak su kullanan bazı işletmelere yanlış tarifeden ceza uygulandı

Sayıştay, ticarethanelerde kaçak su kullanımına yönelik ceza hesaplamalarında da eksiklikler tespit etti.

Halı yıkama, oto yıkama, öğrenci yurdu ve düğün salonu gibi yüksek su tüketimi bulunan bazı işletmelerin, büyük işletme kapsamında değerlendirilmesi gerekirken küçük işletme tarifesi üzerinden cezalandırıldığı belirtildi.

Bu uygulamanın kurum gelirlerinde eksikliğe yol açtığı değerlendirildi.

MASKİ, abonelik kayıtlarının incelendiğini ve bazı düzeltmeler yapıldığını bildirdi. Ancak denetim raporuna yansıyan değerlendirmelerde eksikliklerin tamamının giderilmediği görüldü.

Belediyelere aktarılmayan vergi payı 184,8 milyon TL

Denetimde öne çıkan mali konulardan biri, MASKİ tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisi paylarının ilgili belediyelere zamanında aktarılmaması oldu.

31 Aralık 2025 itibarıyla aktarılmamış payların toplamı 184 milyon 884 bin 684,97 TL olarak kaydedildi.

Bu tutarın yaklaşık 74,86 milyon TL'si Yeşilyurt Belediyesine, 62,80 milyon TL'si Battalgazi Belediyesine, 25,71 milyon TL'si ise Malatya Büyükşehir Belediyesine ait.

MASKİ, 2026 yılında bazı belediyelere nakit ödemeler yapıldığını ve karşılıklı mahsuplaşma işlemleri gerçekleştirildiğini bildirdi.

Bununla birlikte Sayıştay, ilgili payların mevzuatta belirlenen sürelerde aktarılması gerektiğine işaret etti.

Büyükşehir ile MASKİ'nin hesapları arasında 757 milyon TL fark

Sayıştay'ın dikkat çektiği bir başka konu, MASKİ ile Malatya Büyükşehir Belediyesinin karşılıklı borç ve alacak kayıtlarının uyuşmaması oldu.

MASKİ'nin kayıtlarında Büyükşehir Belediyesinden 34 milyon 989 bin TL içme suyu alacağı bulunurken, belediyenin ilgili hesabında aynı tutara karşılık gelen bir bakiye yer almadı.

Diğer hesaplarda ise MASKİ'nin Büyükşehir Belediyesine olan borcu yaklaşık 346,46 milyon TL görünürken Büyükşehir Belediyesinin kayıtlarında karşılık gelen tutar yaklaşık 1 milyar 103,55 milyon TL olarak yer aldı.

İki kurumun kayıtları arasındaki fark yaklaşık 757,09 milyon TL'ye ulaştı.

Bu tutar doğrudan kamu zararı veya kayıp para anlamına gelmiyor. Ancak aynı mali ilişkinin iki ayrı kamu kurumunun muhasebesinde farklı tutarlarla bulunması, kayıtların mutabakat yoluyla açıklığa kavuşturulmasını gerektiriyor.

Altyapı yatırımlarının katılım payları da tahsil edilmemiş

Denetimlerde su ve kanalizasyon yatırımlarından doğan harcamalara katılma paylarının tahakkuk ve tahsilatına ilişkin eksiklikler de yer aldı.

İçme suyu şebekesi, kanalizasyon hattı, arıtma tesisi ve su deposu gibi yatırımlardan yararlanan taşınmaz sahiplerinden alınması gereken payların hesaplanması ve tahsiline yönelik işlemlerin tamamlanmadığı belirtildi.

MASKİ, geçmiş dönemlere ilişkin bazı tahsilatların yapıldığını ancak adres ve altyapı bilgilerindeki sorunlar, hukuki süreçler ve depremlerin etkisi nedeniyle çalışmaların aksadığını bildirdi.

Konunun önceki denetimlerde de yer alması, tahsilat sürecindeki eksikliklerin sürekliliğini ortaya koydu.

Kamu alımlarında ihale yerine doğrudan temin uygulaması

Sayıştay, aynı nitelikte ve bütünlük taşıyan bazı hizmet alımlarının doğrudan temin parasal sınırlarının altında kalacak şekilde bölündüğünü tespit etti.

MASKİ yönetimi, bu alımların deprem sonrasında oluşan altyapı hasarları, kuraklık ve acil hizmet ihtiyaçları nedeniyle gerçekleştirildiğini açıkladı.

Sayıştay ise süreklilik gösteren ihtiyaçların önceden planlanması ve ihale mevzuatına uygun yöntemlerle karşılanması gerektiğini belirtti.

Denetimlerde ayrıca bazı altyapı çalışmalarında kazıların teknik gerekliliklere uygun yürütülmemesi, hafriyat dökümlerinin takibindeki eksiklikler ve birim fiyatların belirlenmesine ilişkin uygulamalar da gündeme geldi.

Özel kalem kadrosu üzerinden sınavsız memuriyet

Raporda kamu personel alımlarına ilişkin dikkat çekici bir tespit de yer aldı.

Sayıştay, Özel Kalem Müdürlüğü kadrosuna atanan bazı kişilerin kısa süre sonra diğer memur kadrolarına nakledildiğini ve bu yöntemle genel sınav şartı uygulanmadan devlet memurluğuna giriş sağlandığını belirledi.

İstisnai memuriyet uygulamasının amacı dışında kullanılmasına ilişkin bu bulgu, kamu personel alımlarında liyakat ve eşitlik ilkeleri açısından önem taşıyor.

Aynı konunun önceki denetimlerde de gündeme gelmiş olması dikkat çekiyor.

Su tarifeleri maliyet esasına göre belirlenmemiş

Denetim raporunda içme suyu ve atıksu tarifelerinin maliyetler esas alınarak belirlenmemesi de eleştirildi.

Bazı abonelik türlerinde hatalı tarife uygulamalarının bulunduğu, hat bakım bedellerinin ise abonelerden eşit şekilde tahsil edilmediği tespit edildi.

2025 yılı için aylık 7 TL artı KDV olarak belirlenen hat bakım bedelinin, sayaçları okunamayan bazı abonelerden eksik tahsil edildiği veya hiç alınmadığı kaydedildi.

Bu uygulamalar, aynı hizmetten yararlanan aboneler arasında farklı ücretlendirmelere yol açtı.

Su kayıplarıyla mücadelede eksiklikler sürüyor

Sayıştay, içme suyu kayıp ve kaçaklarının azaltılmasına yönelik çalışmaları da değerlendirdi.

Önceki denetimde tespit edilen eksikliklerin bir bölümünün giderildiği ancak alınan önlemlerin yeterli düzeye ulaşmadığı belirtildi.

Su kayıplarının azaltılması, yalnızca kurumun gelirlerini değil, kuraklık riski ve içme suyu kaynaklarının sürdürülebilirliğini de ilgilendiriyor.

MASKİ'nin giderleri 3,73 milyar TL'ye ulaştı

MASKİ'nin 2025 yılı bütçe giderleri 3 milyar 731 milyon 443 bin TL, net bütçe gelirleri ise 2 milyar 707 milyon 394 bin TL olarak gerçekleşti.

İki tutar arasındaki fark yaklaşık 1 milyar 24 milyon TL oldu. Ancak bu fark, tek başına kurumun aynı tutarda kesin zarar ettiği anlamına gelmiyor.

2025 yılı faiz giderleri yaklaşık 293,5 milyon TL'ye ulaştı.

Mal ve hizmet alımlarına yaklaşık 1,98 milyar TL, sermaye giderlerine ise 1,28 milyar TL harcandı.

İç denetim ve risk yönetiminde eksiklikler

Sayıştay, MASKİ'de iç kontrol sisteminin kurulmasına yönelik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığını, ancak sistemin etkin işletilmesi açısından eksiklikler bulunduğunu belirtti.

Kurumda iç denetim birimi ve iç denetçi kadrosunun bulunmadığı, kurumsal risk yönetimi çalışmalarının yetersiz kaldığı ve yıllık iç kontrol değerlendirmelerinin yapılmadığı kaydedildi.

Bazı sorunlar önceki yıldan devam ediyor

Denetim raporunun izleme bölümünde, 2024 yılında tespit edilen bazı eksikliklerin 2025 yılı sonunda da giderilmediği görüldü.

Özel kalem kadrosunun sınavsız memuriyete giriş amacıyla kullanılması, su ve atıksu tarifelerinin maliyet esasına göre belirlenmemesi ve altyapı harcamalarına katılma paylarının tahsil edilmemesi bu konular arasında yer aldı.

Su kayıp ve kaçaklarının önlenmesine ilişkin önceki bulgunun ise kısmen yerine getirildiği belirtildi.

Yanıt bekleyen sorular

Sayıştay raporu, MASKİ'nin 2025 yılı mali ve idari işlemlerine ilişkin tespitleri ortaya koyarken bunların güncel durumuna ilişkin soruları da gündeme getirdi.

Geçerli izin belgesi bulunmayan endüstriyel işletmelerin kaçı belgelendirildi? Denetimler artırıldı mı? Belediyelere aktarılmayan çevre temizlik vergisi paylarının ne kadarı ödendi? Büyükşehir ile MASKİ arasındaki muhasebe farklılıkları giderildi mi? Önceki yıllardan devam eden personel ve tahsilat sorunları için hangi işlemler yapıldı?

Bu soruların yanıtlanması, kamu kaynaklarının yönetimi ve Malatya'nın su hizmetlerinin denetlenebilirliği açısından önem taşıyor.

Sayıştay raporunda yer alan bulgular, tek başına suç veya kesinleşmiş kamu zararı anlamına gelmiyor. Ancak tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması, ilgili idarenin hesap verebilirliği açısından önemini koruyor.

Kaynak: Sayıştay Başkanlığı, Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, Ekim 2026.