2025 yılında kaydedilen 305 milyon 661 bin 702 TL’lik zarar dikkat çekse de önceki yılın Sayıştay kayıtları mali açığın 2025 yılında başlamadığını gösteriyor.
İnönü Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 yılında 3 milyar 603 milyon TL gelir elde ederken giderleri 3 milyar 925 milyon TL’ye ulaşmış ve yılı 321 milyon 482 bin 441 TL zararla kapatmıştı.
2025 yılında ise gelirler 5 milyar 569 milyon 223 bin 537 TL’ye yükselirken giderler 5 milyar 874 milyon 885 bin 239 TL olarak gerçekleşti. Böylece işletme 2025 yılını da 305 milyon 661 bin 702 TL zararla tamamladı.
İki yıl birlikte değerlendirildiğinde Döner Sermaye İşletmesi’nin 2024 ve 2025 yıllarındaki toplam dönem zararı yaklaşık 627 milyon 144 bin TL’ye ulaşıyor.
Bununla birlikte 2025 zararının 2024’e kıyasla nominal olarak yaklaşık 15,8 milyon TL azaldığı görülüyor.
Kısa Vadeli Yükümlülükler 1,18 Milyar TL’yi Aştı
Mali tablolardaki en dikkat çekici gelişmelerden biri borçluluk tarafında yaşandı.
Döner Sermaye İşletmesi’nin kısa vadeli yabancı kaynakları 2024 yılı sonunda yaklaşık 738 milyon 60 bin TL seviyesindeyken, 2025 sonunda 1 milyar 188 milyon 240 bin TL’ye yükseldi.
Bir yıllık artış yaklaşık 450 milyon TL oldu.
Ticari borçlarda da önemli artış yaşandı.
2024 sonunda yaklaşık 578 milyon 581 bin TL olan ticari borçlar, 2025 sonunda yaklaşık 904 milyon 111 bin TL’ye çıktı.
Böylece ticari borçlardaki yıllık artış yaklaşık 325,5 milyon TL oldu.
Satıcılara olan borcun da yaklaşık 547 milyon TL’den 871 milyon 897 bin TL’ye yükseldiği görüldü.
Bu veriler, dönem zararındaki sınırlı gerilemeye karşın işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerinin önemli ölçüde arttığını ortaya koyuyor.
Öz Kaynaklar Eksi 762 Milyon TL
Bilançodaki bir diğer dikkat çekici gösterge öz kaynaklarda ortaya çıktı.
Döner Sermaye İşletmesi’nin öz kaynak toplamı 2024 sonunda yaklaşık eksi 457 milyon TL seviyesindeydi.
2025 sonunda ise öz kaynak toplamı eksi 762 milyon 745 bin TL’ye geriledi.
2025 bilançosunda geçmiş yıllar zararlarının yaklaşık 473 milyon 128 bin TL, dönem net zararının ise 305 milyon 661 bin TL olduğu görülüyor.
Bu tablo, 305,6 milyon TL’lik 2025 zararının tek başına değerlendirilmesinin yeterli olmadığını; geçmiş yıllardan gelen mali sonuçlar ve artan yükümlülüklerin de birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Gelir Arttı Ama Giderler de Büyüdü
2024 ve 2025 gelir tabloları karşılaştırıldığında Döner Sermaye İşletmesi’nin faaliyet hacminde ciddi büyüme yaşandığı görülüyor.
2024 yılında yaklaşık 3 milyar 596 milyon TL olan net satışlar, 2025 yılında yaklaşık 5 milyar 499 milyon TL’ye yükseldi.
Ancak aynı dönemde giderlerde de önemli artış yaşandı.
2025 yılında satılan hizmetlerin maliyeti yaklaşık 2 milyar 383 milyon TL olurken genel yönetim giderleri yaklaşık 3 milyar 424 milyon TL’ye ulaştı.
2024 yılında yaklaşık 1 milyar 536 milyon TL seviyesinde bulunan genel yönetim giderleriyle karşılaştırıldığında bu kalemde yaklaşık 1 milyar 888 milyon TL’lik artış ortaya çıkıyor.
Döner sermaye satış faaliyetlerinden yaklaşık 3 milyar 115 milyon TL brüt sonuç üretmesine rağmen, genel yönetim giderlerinin ardından faaliyet sonucu negatife döndü.
İşletmenin faaliyet zararı yaklaşık 308 milyon 811 bin TL olurken yıl sonundaki net zarar 305 milyon 661 bin TL olarak gerçekleşti.
Özel Bütçeden 262,5 Milyon TL Kullanıldı
Döner sermayenin mali tablosunda dikkat çeken bir başka başlık ise üniversitenin özel bütçesinden sağlanan kaynak oldu.
2024 yılında döner sermaye giderlerinin finansmanında özel bütçeden yaklaşık 117 milyon 987 bin TL kullanılmıştı.
2025 yılında bu tutar 262 milyon 500 bin TL’ye yükseldi.
Böylece özel bütçeden kullanılan kaynak bir önceki yıla göre yaklaşık 144,5 milyon TL arttı.
Buna rağmen Döner Sermaye İşletmesi yılı 305,6 milyon TL zararla tamamladı.
10,9 Milyarlık Gelir Hedefinin Yaklaşık Yarısı Gerçekleşti
Sayıştay raporundaki bütçe gerçekleşmeleri de dikkat çekici bir başka tablo ortaya koyuyor.
Döner Sermaye İşletmesi’nin 2025 yılı başlangıç bütçesinde hem gelir hem de gider için 10 milyar 975 milyon 52 bin 516 TL öngörüldü.
Yıl sonunda bütçe geliri 5 milyar 410 milyon 51 bin 692 TL seviyesinde kaldı.
Bütçe gideri ise 5 milyar 894 milyon 613 bin 54 TL olarak gerçekleşti.
Buna göre gerçekleşen bütçe geliri başlangıçta öngörülen gelirin yaklaşık yüzde 49,3’üne karşılık geldi.
Öngörülen gelir ile gerçekleşen bütçe geliri arasında yaklaşık 5,56 milyar TL fark oluştu.
Bir önceki yılın rakamları da bütçe tahmini ile gerçekleşme arasında önemli fark bulunduğunu gösteriyor.
2024 yılında yaklaşık 5,5 milyar TL gelir öngörülmesine rağmen gerçekleşen bütçe gelirinin yaklaşık 3,1 milyar TL seviyesinde kaldığı görülüyor.
Böylece iki yıl üst üste başlangıç bütçesindeki gelir tahminlerinin altında kalındı.
Sosyal Tesis de Yılı Zararla Kapattı
Mali açık yalnızca döner sermayeyle sınırlı kalmadı.
İnönü Üniversitesi Sosyal Tesisi’nin 2025 yılı geliri 80 milyon 681 bin 937 TL, gideri ise 82 milyon 456 bin 133 TL olarak gerçekleşti.
Sosyal tesis böylece yılı 1 milyon 774 bin 195 TL zararla tamamladı.
Üniversitenin Toplam Harcaması 7,8 Milyar TL
Sayıştay raporu üniversitenin özel bütçesindeki büyüklüğü de ortaya koyuyor.
İnönü Üniversitesi’ne 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu kapsamında başlangıçta 7 milyar 245 milyon 506 bin TL ödenek tahsis edildi.
Yıl içerisinde yapılan 891 milyon 370 bin TL’lik ilaveyle toplam ödenek 8 milyar 136 milyon 876 bin TL’ye yükseldi.
Bu ödeneğin 7 milyar 803 milyon 452 bin TL’si kullanıldı.
Bütçe kullanım oranı yüzde 95,9 olarak gerçekleşti.
Harcamaların en büyük bölümünü personel giderleri oluşturdu.
Personel giderleri yaklaşık 5 milyar 104 milyon TL, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri yaklaşık 612 milyon TL olarak gerçekleşti.
Mal ve hizmet alımlarına yaklaşık 473,5 milyon TL, cari transferlere yaklaşık 739,5 milyon TL, sermaye giderlerine ise yaklaşık 873,8 milyon TL harcandı.
Sayıştay’ın İç Kontrol Uyarısı Yeni Değil
2025 raporunda mali rakamların yanında üniversitenin iç kontrol sistemine ilişkin dikkat çekici tespitlere de yer verildi.
Sayıştay, üniversitenin organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırlarının tam ve açık biçimde belirlenerek yazılı hale getirilmediğini tespit etti.
Ancak önceki Sayıştay raporu incelendiğinde benzer tespitin 2024 yılında da yapıldığı görülüyor.
Sayıştay 2024 denetiminde de görev, yetki ve sorumlulukların tam ve açık şekilde belirlenmediğini ve yetki devirlerinin sınırlarının yazılı olarak belirlendiğine ilişkin yeterli denetim kanıtına ulaşılamadığını kaydetmişti.
Bu nedenle iç kontrol sistemine ilişkin söz konusu başlığın yalnızca 2025 yılında ortaya çıkan yeni bir sorun olmadığı görülüyor.
Risk Yönetimindeki Eksiklik de Devam Etti
Benzer bir durum kurumsal risk yönetiminde bulunuyor.
Sayıştay’ın değerlendirmesine göre üniversitenin stratejik planı ve performans programı mevzuata uygun hazırlanmasına rağmen kurumsal risklerin tam ve doğru biçimde belirlenmesi konusunda eksiklikler bulunuyor.
Risklerin gerçekleşme ihtimali ve olası etkilerine ilişkin çalışmalar yapılmasına rağmen sistemin tam anlamıyla uygulamaya geçirilemediği belirtiliyor.
Önceki yılın Sayıştay raporunda da benzer değerlendirmelerin bulunması, risk yönetimine ilişkin eksikliğin devam ettiğini gösteriyor.
Akademik Kadroların 545’i Boş
Sayıştay raporundaki personel verileri de üniversitenin insan kaynağı tablosunu ortaya koydu.
İnönü Üniversitesi’nde toplam 2 bin 91 akademik kadronun 545’i boş durumda.
682 araştırma görevlisi kadrosunun 257’si, 397 doktor öğretim üyesi kadrosunun 122’si, 327 doçent kadrosunun 74’ü ve 474 profesör kadrosunun 51’i boş bulunuyor.
İdari personel tarafında ise toplam 5 bin 897 kadronun 1.168’i boş durumda.
Üniversitede 2025 yılı sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari ve sözleşmeli personel ile işçiler dahil toplam çalışan sayısının 6 bin 275 olduğu raporda yer aldı.
Geçmişte Kâr Eden Döner Sermaye Bugün İki Yıldır Zararda
Geçmiş Sayıştay raporları incelendiğinde mali tablodaki değişim daha belirgin hale geliyor.
İnönü Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılını yaklaşık 45 milyon 324 bin TL kârla kapatmıştı.
2024 yılında ise 321,4 milyon TL zarar kaydedildi.
2025 yılında zarar 305,6 milyon TL olarak gerçekleşti.
Son iki yıl birlikte değerlendirildiğinde toplam zarar yaklaşık 627,1 milyon TL’ye ulaştı.
Üstelik aynı dönemde kısa vadeli yabancı kaynakların 1,18 milyar TL'yi, ticari borçların 904 milyon TL'yi ve satıcılara olan borçların 871 milyon TL'yi aşması mali tablonun yalnızca dönem zararından ibaret olmadığını gösteriyor.
Sayıştay Buna Rağmen Mali Tablolara Olumlu Görüş Verdi
Rapordaki zarar, borçluluk ve iç kontrol tespitlerine rağmen Sayıştay, İnönü Üniversitesi’nin 2025 yılı mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine vardı.
Döner Sermaye İşletmesi için de aynı yönde denetim görüşü verildi.
Ancak Sayıştay’ın mali tablolara olumlu görüş vermesi, işletmenin mali açıdan başarılı olduğu veya raporda herhangi bir sorun bulunmadığı anlamına gelmiyor.
Bu görüş, esas olarak denetime sunulan mali tabloların işletmenin mali durumunu önemli yönleriyle doğru ve güvenilir biçimde yansıtıp yansıtmadığıyla ilgili.
Başka bir ifadeyle mali tablolar doğru hazırlanmış olabilir; aynı tablolar yüz milyonlarca liralık zararı ve yüksek borç yükünü de gösterebilir.
Şimdi Yanıt Bekleyen Sorular Var
2024 ve 2025 Sayıştay verileri birlikte değerlendirildiğinde İnönü Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi açısından bazı önemli sorular ortaya çıkıyor.
2025 yılında yaklaşık 3,4 milyar TL’ye ulaşan genel yönetim giderlerinin ayrıntılı dağılımı nedir?
Genel yönetim giderleri neden bir yılda yaklaşık 1,9 milyar TL arttı?
Ticari borçların yaklaşık 579 milyon TL’den 904 milyon TL’ye yükselmesinin temel nedeni nedir?
Satıcılara olan borcun yaklaşık 872 milyon TL’ye ulaşması, ödeme vadelerini ve mal-hizmet tedarik maliyetlerini nasıl etkiliyor?
Yaklaşık 10,9 milyar TL olarak öngörülen 2025 gelir bütçesi neden yaklaşık 5,4 milyar TL seviyesinde gerçekleşti?
Özel bütçeden kullanılan kaynak neden 2024 yılındaki yaklaşık 118 milyon TL seviyesinden 2025 yılında 262,5 milyon TL’ye yükseldi?
2024 Sayıştay raporunda belirtilen iç kontrol ve görev-yetki tanımlarına ilişkin eksiklikler 2025 yılı sonuna kadar neden tamamen giderilemedi?
Ve en önemlisi, iki yılda yaklaşık 627 milyon TL zarar yazan ve kısa vadeli yükümlülükleri 1,18 milyar TL'yi aşan Döner Sermaye İşletmesi’nin mali yapısının iyileştirilmesi için nasıl bir yol haritası uygulanacak?
Sayıştay raporları rakamları ortaya koyuyor. İnönü Üniversitesi açısından bundan sonra açıklığa kavuşturulması gereken asıl konu ise zararın ve hızla büyüyen borç yükünün hangi nedenlerden kaynaklandığı ve bu mali tablonun nasıl düzeltileceği.
