Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bilişsel gerileme ve demans riskinin azaltılmasına ilişkin rehberini güncelledi. 2 Eylül 2026’da yayımlanan güncel yönetici özetinde, demans riskinin yüzde 45’e kadarının değiştirilebilir risk faktörleriyle ilişkili olabileceği vurgulandı.
DSÖ’nün değerlendirmesine göre sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi, fiziksel hareketsizlik, sosyal izolasyon ve hava kirliliğinin yanı sıra yüksek tansiyon ve diyabet gibi sağlık sorunları da demans riskinde rol oynayabiliyor.
RİSK SADECE İLERİ YAŞLARDA BAŞLAMIYOR
Demans çoğu zaman ileri yaşla birlikte ortaya çıkan kaçınılmaz bir durum gibi düşünülse de DSÖ’nün yaklaşımı, risklerin yaşam boyunca biriktiğine işaret ediyor.
Bu nedenle beyin sağlığı açısından alınabilecek önlemlerin yalnızca yaşlılık dönemine bırakılmaması gerekiyor. Düzenli fiziksel aktivite, tütün ürünlerinden uzak durmak, alkol kullanımını sınırlamak ve tansiyon ile kan şekeri gibi değerleri kontrol altında tutmak, uzun vadede bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabilecek adımlar arasında gösteriliyor.
HAREKETSİZLİK VE SOSYAL İZOLASYON DA DİKKAT ÇEKİYOR
DSÖ’nün güncel değerlendirmesinde yalnızca beslenme ve kronik hastalıklar değil, günlük yaşam biçimi de öne çıkıyor.
Fiziksel aktivitenin azalması ve sosyal izolasyon da değiştirilebilir risk faktörleri arasında bulunuyor. Bu nedenle düzenli hareket etmek, sosyal ilişkileri sürdürmek ve kişinin genel sağlık durumunu takip etmek yalnızca yaşam kalitesi açısından değil, beyin sağlığı açısından da önem taşıyor.
HAVA KİRLİLİĞİ DE LİSTEDE
Güncel rehberde dikkat çeken başlıklardan biri de hava kirliliği oldu.
DSÖ, hava kirliliğini de demans açısından değiştirilebilir risk faktörleri arasında değerlendiriyor. Böylece beyin sağlığının yalnızca bireysel alışkanlıklardan ibaret olmadığı; yaşanılan çevrenin ve toplum sağlığı politikalarının da uzun vadeli etkiler taşıdığına dikkat çekiliyor.
DSÖ’nün güncel rehberi, demans için henüz yaygın olarak kullanılabilen kesin bir tedavinin bulunmadığı bir dönemde, risklerin azaltılmasına yönelik koruyucu yaklaşımın önemini ortaya koyuyor. Örgüt, özellikle sağlık çalışanları ve politika yapıcıların yanı sıra bireylerin de değiştirilebilir risk faktörlerine daha fazla dikkat etmesini öneriyor.
Uzmanların mesajı ise oldukça açık: Beyin sağlığını korumak için ileri yaşı beklemek gerekmiyor. Günlük hayatta atılan küçük ama düzenli adımlar, uzun vadede bilişsel sağlığın korunmasında önemli bir fark oluşturabilir.
