# Ekran Süresi Arttı, Okuma Alışkanlığı Geriledi: Gençlerin Okuma Becerisinde Dikkat Çeken Düşüş

OECD'nin 8 Eylül'de açıkladığı sonuçlara göre, OECD ülkelerinde öğrencilerin ortalama okuma puanı 2015 ile 2025 arasında 28 puan düştü. 2018-2025 döneminde ise ortalama düşüş 25 puan olarak kaydedildi. OECD, bu gerilemenin öğrencilerin yaklaşık bir yıllık öğrenme düzeyine denk gelen bir fark oluşturduğuna dikkat çekti. ## Gençler metinleri daha hızlı, ancak daha yüzeysel okuyor Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri yalnızca puanlardaki düşüş olmadı. Öğrencilerin metinleri değerlendirme, farklı kaynaklardan gelen bilgileri birleştirme ve okuduklarını eleştirel biçimde değerlendirme becerilerinde de belirgin gerileme görüldü. OECD verilerine göre, metni hızlı ancak hatalı okuma eğilimi 2018 ile 2025 arasında neredeyse iki katına çıkarak yüzde 9'a ulaştı. Bu durum, öğrencilerin uzun ve yoğun metinler yerine daha kısa ve parçalı dijital içeriklerle karşılaşmasının okuma alışkanlıklarını nasıl değiştirdiği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. OECD, dijital dünyadaki değişimin gençlerin neyi, nasıl ve hangi amaçla okuduğunu da değiştirdiğine dikkat çekiyor. Öğrencilerin sosyal medya ve video oyunları gibi dijital etkinliklere ayırdığı sürenin arttığı, buna karşılık uzun süreli ve yoğun okuma alışkanlığının zayıfladığı belirtiliyor. Ancak OECD, dijital cihaz kullanımının tek başına okuma becerisindeki düşüşün nedeni olduğunu söylemiyor. Kurum, değişen dijital alışkanlıkların öğrencilerin okuma ortamındaki daha geniş dönüşümün bir parçası olduğunu vurguluyor. ## Türkiye'de tablo farklı yönde PISA 2025 sonuçlarında Türkiye açısından ise OECD genelindeki düşüşten farklı bir tablo ortaya çıktı. Türkiye'deki 15 yaşındaki öğrencilerin ortalama okuma puanı **472** olarak ölçüldü. Bu değer, OECD ortalaması olan **461 puanın üzerinde** bulunuyor. Daha dikkat çekici sonuç ise Türkiye'nin 2022-2025 döneminde okuma performansını **16 puan artırması** oldu. Türkiye, aynı dönemde matematik ve fen bilimlerinde de puanlarını yükselten az sayıdaki ülkeler arasında yer aldı. Türkiye'de öğrencilerin yüzde **76'sı** okuma alanında temel yeterlilik düzeyi olan 2. seviyeye veya üzerine ulaşırken, OECD ortalaması yüzde 69 olarak gerçekleşti. Bununla birlikte Türkiye'de okuma alanında en üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 4'te kaldı; OECD ortalaması ise yüzde 6 oldu. ## Yapay zekâ da tartışmanın yeni başlıklarından biri PISA 2025 sonuçları, okuma becerisinin yanı sıra yapay zekâ kullanımının eğitim üzerindeki etkisine ilişkin önemli veriler de içeriyor. OECD, yapay zekâ ve dijital araçların eğitimde doğru amaçlarla ve ölçülü kullanıldığında fayda sağlayabileceğini, ancak öğrencinin düşünme ve değerlendirme sürecinin yerini almaması gerektiğini vurguluyor. Özellikle yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin doğruluğunu değerlendirme becerisinin giderek daha önemli hale geldiği belirtiliyor. OECD'ye göre yüksek performans gösteren öğrencilerin, yapay zekâyı hazır cevap almak yerine öğrenme amacıyla ve eleştirel değerlendirmeyle kullandıklarında daha olumlu sonuçlar elde ettiği görülüyor. Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, gençlerin artık daha az okuduğundan çok, **okuma biçiminin değiştiğini** gösteriyor. Uzun metinleri anlamak, farklı kaynaklardan gelen bilgileri karşılaştırmak ve doğru ile yanlışı ayırt etmek, dijital çağda okuma becerisinin en önemli parçaları arasında yer almaya devam ediyor.